Siła sztuki — w przeciwieństwie do przekazu propagandowego — tkwi między innymi na wytrącaniu nas z utartych schematów postrzegania rzeczywistości oraz ujawnianiu wątpliwości. To właśnie w polu sztuki współczesnej negocjowane są znaczenia ważne dla wspólnoty. Patrząc na pracę artystyczną, warto stawiać sobie pytania tak o przekaz i zastosowane środki, jak i o źródła, z którego pochodzą rozwiązania formalne. Artystki i artyści, interpretując i prowokując rzeczywistość, odsłaniają dominujące dyskursy polityki wizualnej.
Czy wojna zmienia sztukę? Tak, podobnie jak zmienia ludzkie życie. Większość dotychczasowych problemów intensyfikuje się i dochodzą do nich nowe.
Tytuł wystawy Ten kot został namalowany w czasie wojny tylko z pozoru jest prostym komunikatem. Po pierwsze, to nie jest kot („ceci n’est pas une pipe” – „to nie jest fajka”), choć przywołuje skojarzenia z dopaminową przyjemnością oglądania obrazków w internecie. Zdanie wypowiedziała artystka Kateryna Libkind, podkreślając, że wojna daje nieusuwalną ramę każdej sytuacji.
Po drugie, czasownik namalowany igra z powszechnym przekonaniem, że sztuka powstaje wskutek rysowania czy też malowania, względnie rzeźbienia. Tymczasem na wystawie prezentowane są prace powstałe przy użyciu innych strategii.
Po trzecie, mierzymy się z granicznym pytaniem o ukierunkowanie własnych działań w czasie totalnego kryzysu. Czy w czasie wojny jest jeszcze miejsce na krytyczny namysł?
Tak oto wystawa zajmuje się sztuką powstającą wobec wojny. Powracają kwestie długiego trwania obrazów II wojny światowej, wojny w byłej Jugosławii i przede wszystkim najbliższej nam czasowo i terytorialnie wojny przeciw Ukrainie, której walkę o wolność i życie popieramy. I to z doświadczenia tej wojny wyrasta nasza wystawa.
Prezentowane prace zostały dobrane jako odpowiedź na pytania, które zadawały sobie kuratorki. Czy sztuka jest skuteczna? Czego możemy od niej oczekiwać w czasie kryzysu? W jaki sposób podejmuje ważne kwestie debaty publicznej, m.in. doświadczenia wojny, tożsamości europejskiej, praw kobiet czy dekolonizacji w perspektywie krajów byłego bloku socjalistycznego? Jak wojna wpływa na naszą wrażliwość, kiedy dokumentacja z miejsc zbrodni współistnieje na ekranach komputerów z popkulturą i obrazami generowanymi przez AI? I czy może ona pomóc nam wyobrazić sobie świat inaczej, niż podpowiadają dominujące narracje?
Artystki i artyści: Katya Buchatska (Ukraina), Peggy Buth (Niemcy), Mario de Vega (Meksyk), Wojciech Fangor (Polska), Ksenia Hnylytska (Ukraina), Agnieszka Kalinowska (Polska), Oksana Kazmina (Ukraina), Pavlo Khailo (Ukraina), Tarik Kiswanson (Francja/Palestyna), Yulia Krivich (Polska/Ukraina), Aleksandra Kubiak (Polska), Zbigniew Libera i Darek Foks (Polska), Katya Libkind (Ukraina), Honorata Martin (Polska), Ivan Moudov (Bułgaria), Lada Nakonechna (Ukraina), Ilona Németh (Słowacja), Olaf Nicolai (Niemcy), Mariola Przyjemska (Polska), Tanel Rander (Estonia), Monika Sosnowska (Polska), Ivan Svitlychnyi (Ukraina), Miloš Trakilović (Bośnia i Hercegowina/Niderlandy), Variable Name (Valeria Karpan i Maryna Marynichenko) (Ukraina), Zbigniew Warpechowski (Polska)
Kuratorki: Anna Łazar, Lada Nakonechna
Źródło: materiały prasowe Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski
