W 2026 roku obchodzimy 300. rocznicę urodzin Daniela Chodowieckiego. Muzeum Narodowe w Gdańsku ma jedną z największych kolekcji jego prac w Polsce.

Chodowiecki większą część życia spędził w Berlinie, dokąd wyjechał w wieku siedemnastu lat, aby odbyć praktykę handlową. Sztuką zajął się początkowo amatorsko, trudniąc się modnym wówczas malarstwem emaliowym i miniaturowym. Kształcił się w prywatnej akademii malarstwa Christiana Bernharda Rodego, aby zostać malarzem historycznym, jednak od około 1754 roku coraz częściej zwracał się ku grafice. Szybko zyskał uznanie jako sprawny rytownik, co przyniosło mu liczne i intratne zamówienia ilustratorskie. W 1764 roku Chodowiecki został członkiem berlińskiej Akademii Sztuk, a w 1797 roku objął stanowisko jej dyrektora. Zasłynął jako błyskotliwy i wnikliwy obserwator codziennego życia oraz obyczajów osiemnastowiecznego mieszczaństwa. Wiele jego rycin i rysunków ma charakter satyryczny lub moralizatorski.

Dorobek artysty obejmuje ponad dwa tysiące rycin publikowanych głównie w książkach, ale kupowanych również w postaci pojedynczych arkuszy przez licznych kolekcjonerów. Jednym z nich był gdański kupiec Jacob Kabrun (1759–1814), który zgromadził ponad 900 prac graficznych oraz 155 rysunków autorstwa Chodowieckiego. Znaczna część tej kolekcji, systematycznie uzupełnianej kolejnymi zakupami, przetrwała do dziś w zbiorach Muzeum Narodowego w Gdańsku i jest jednym z największych zespołów dzieł tego artysty w Polsce.

Pierwsza odsłona cyklu to hasło Rodzina oświecona. Dzieła Daniela Chodowieckiego są przenikliwym komentarzem do przemian obyczajowych epoki oświecenia. Jednym z najważniejszych i najczęściej powracających motywów w jego grafice i rysunku jest rodzina, która w XVIII wieku przestaje być pojmowana wyłącznie w kategoriach ekonomicznych, dynastycznych czy prawnych, a coraz częściej jako wspólnota uczuć oraz miejsce kształtowania cnót moralnych.

Będąc na początku artystycznej drogi i doskonaląc rytowniczy warsztat, Daniel Chodowiecki wiele uwagi poświęcał najbliższemu otoczeniu. Pokazuje żonę, dzieci i przyjaciół. Te kameralne obrazy codzienności cechuje wyjątkowy zmysł obserwacji i naturalna lekkość. Są nie tylko świadectwem epoki i odbiciem rzeczywistości, ale jej normatywnym wzorcem – miejscem, gdzie realizują się ideały nowego, oświeconego mieszczaństwa.

Wystawa prezentowana w Oddziale Sztuki Dawnej MNG, ul. Toruńska 1

Kuratorki: Maja Mociewicz, Alicja Andrzejewska-Zając

Źródło: materiały prasowe MNG