Wystawa Krystyny Wojtyny-Drouet – która w styczniu 2026 roku obchodziła setne urodziny – prezentuje powstający od ponad siedemdziesięciu lat dorobek jednej z kluczowych reprezentantek polskiej szkoły tkaniny. Jej prace, podobnie jak dokonania innych twórczyń wiązanych z tym ważnym zjawiskiem powojennej sztuki polskiej, cechuje eksperymentalne podejście do formy i tworzywa, skupienie się na plastyce i fakturze splotu. Tworzące to środowisko absolwentki pracowni Eleonory Plutyńskiej w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych własnoręcznie wykonywały swoje tkaniny, z wykorzystaniem nietypowych materiałów, jak częściowo odtłuszczona, ręcznie przędziona wełna owcza, konopie czy sizal. Tkaniny przekraczające granice tradycyjnego medium przyniosły polskiej reprezentacji międzynarodowy sukces podczas I Biennale Tkaniny w Lozannie w 1962 roku.

Warsztat tkacki jest podstawowym narzędziem pracy Wojtyny-Drouet od ukończenia studiów w 1953 roku. W jej twórczości kluczowe znaczenie ma sam proces tkania, porównywany do medytacji. Artystka wybiera naturalną, częściowo nieodtłuszczoną wełnę górskich owiec, którą barwi według tradycyjnych receptur, przekazanych jej przez Wandę Szczepanowską. Jej gobeliny i kilimy powstają bez wcześniejszego technicznego projektu, intuicyjnie i spontanicznie.

Na wystawie prezentowano wybór 20 prac artystki powstałych między 1953 a 2018 rokiem, składający się na przegląd jej najważniejszych realizacji pochodzących ze zbiorów muzealnych. Wybór ten uzupełniają mniej znane gobeliny z jej prywatnej kolekcji. Wielkoformatowe tkaniny, jak wykonana na Biennale w Lozannie Uliczka(1962) czy późniejsze Kwitnące wzgórza (1978), powstałe na prywatne zamówienie, prezentowane są po raz pierwszy po ponad dwóch dekadach. Zestawione zostały tak, aby ukazać formalne i stylistyczne zmiany w twórczości artystki – od figuracji, przez kompozycje abstrakcyjne, aż po liryczne prace z późniejszych lat. W Zachęcie prezentowane są nie tylko gobeliny i kilimy ukazujące jej procesualne podejście do miękkiego medium, ale także przedmioty dokumentujące warsztat. Odniesienia do sposobu życia z rzemiosłem, włączonym do świata sztuki, znajdziemy w pracach współczesnych artystów, dla których inspiracją stała się twórczość Wojtyny-Drouet – Agnieszki Grodzińskiej oraz Marii Oblickiej i Alexandra Cabezy-Trigga.

Wystawa stanowi istotny punkt w historii Zachęty, w której prezentacje tkaniny artystycznej odbywały się od pierwszych lat powojennych. Ostatnią wystawą ukazującą szeroki potencjał i siłę medium tkaniny była wystawa Splendor tkaniny z 2013 roku.

Kurator: Jędrzej Zakrzewski

Źródło: materiały prasowe Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki